معصومه عرب_ در ادبیات رایج اقتصاد، سرمایهگذاری یعنی تخصیص منابع برای کسب سود. اما وقف، این تعریف را به چالش میکشد. وقف، سرمایهگذاری است، اما نه برای بازگشت مالی؛ بلکه برای ارتقای کیفیت زندگی انسانها. سود آن در عدد نمیگنجد و ترازنامه ندارد، اما آثارش از بسیاری از پروژههای اقتصادی ماندگارتر است.
وقف حیاط جاودان یعنی انتقال دارایی از سطح مالکیت فردی به افق منفعت عمومی. این انتقال، ساده نیست؛ زیرا مستلزم عبور از تعلق است. اما درست همین عبور، وقف را به کنشی تمدنساز تبدیل میکند.
در نگاه دینی، مال ابزار آزمون است. وقف، پاسخ موفق به این آزمون است. واقف نشان میدهد که مال، هدف نیست، بلکه وسیلهای برای ساختن جامعه سالمتر است. جامعهای که در آن فرصتها عادلانهتر توزیع میشود.
سرمایهگذاریهای رایج، در برابر بحرانها شکنندهاند؛ اما وقف، سرمایهای مقاوم است. مدرسه وقفی، درمانگاه وقفی یا مرکز فرهنگی وقفی، حتی در سختترین شرایط، مأمن جامعه میشوند. این همان سرمایه اجتماعی است که جوامع را سرپا نگه میدارد.
وقف، اقتصاد را از خودمحوری به دیگرمحوری سوق میدهد. به جای انباشت، گردش ایجاد میکند و به جای مصرف، تولید معنا. چنین اقتصادی، با مبانی دینی و انسانی همخوان است و میتواند الگوی بدیلی برای توسعه باشد.
